Ledarhund, demens och funktionsnedsättningالكلب المرشد والخرف والإعاقةEey hage, demens iyo naafonimoسگ راهنما، زوال عقل و معلولیتRehber köpek, demans ve engellilikسەگی ڕێنیشاندەر، دەمەنسی و کەمئەندامیKûçikê rêber, demans û kêmendamîከልቢ መምርሒ፡ ሕማም ምርሳዕን ስንክልናንGuide dogs, dementia and disability
Översättningen visas under svenskan. På provet är allt på svenska.
Ledar- och assistanshundarكلاب الإرشاد والمساعدةEeyaha hagaha iyo kaalmadaسگ‌های راهنما و کمکیRehber ve yardımcı köpeklerسەگی ڕێنیشاندەر و یارمەتیدەرKûçikên rêber û kûçikên alîkarከልቢ መምርሒን ከልቢ ሓገዝንGuide and assistance dogs
Enligt DO är ledar- och assistanshundar hjälpmedel, inte sällskapsdjur. Den som har en ledar- eller assistanshund har rätt att vara delaktig i samhället på likvärdiga villkor som alla andra, även i taxi. Att neka trots att det finns andra rimliga lösningar kan innebära diskriminering.بحسب DO فإن كلاب الإرشاد والمساعدة وسائل مساعدة وليست حيوانات أليفة. ومن لديه كلب إرشاد أو مساعدة له الحق في المشاركة في المجتمع بشروط متساوية مع الجميع، بما في ذلك في التاكسي. والرفض رغم وجود حلول معقولة أخرى قد يكون تمييزاً.Sida uu DO sheegay, eeyaha hagaha iyo kaalmada waa qalab caawimaad, ma aha xayawaan guri. Qofka leh eey hage ama eey kaalmo wuxuu xaq u leeyahay inuu bulshada uga qayb qaato si siman sida dadka kale oo dhan, taksiga sidoo kale. Diidmo iyadoo ay jiraan xalal kale oo macquul ah waxay noqon kartaa takoor.به گفتهٔ DO سگ‌های راهنما و کمکی وسیلهٔ کمکی‌اند، نه حیوان خانگی. کسی که سگ راهنما یا کمکی دارد حق دارد با شرایط برابر با همه در جامعه مشارکت کند، از جمله در تاکسی. رد کردن با وجود راه‌حل‌های معقول دیگر می‌تواند تبعیض باشد.DO’ya göre rehber ve yardımcı köpekler ev hayvanı değil, yardımcı araçlardır. Rehber veya yardımcı köpeği olan kişi, taksiler de dahil olmak üzere topluma herkesle eşit koşullarda katılma hakkına sahiptir. Başka makul çözümler varken reddetmek ayrımcılık olabilir.بەپێی DO سەگی ڕێنیشاندەر و یارمەتیدەر ئامرازی یارمەتین، ئاژەڵی ماڵ نین. کەسێک کە سەگی ڕێنیشاندەر یان یارمەتیدەری هەیە مافی ئەوەی هەیە بە مەرجی یەکسان لەگەڵ هەموو کەسێکدا بەشداری کۆمەڵگا بکات، لە تەکسیشدا. ڕەتکردنەوە لە کاتێکدا چارەسەری گونجاوی تر هەیە دەتوانێت جیاکاری بێت.Li gorî DO, kûçikên rêber (ledarhund) û kûçikên alîkar (assistanshund) amûrên alîkariyê ne, ne heywanên malê ne. Kesê ku kûçikê rêber an alîkar heye mafê wî heye ku bi şertên wekhev ên her kesî beşdarî civakê bibe, di taksiyê de jî. Redkirin, her çend çareseriyên din ên maqûl hebin, dikare bibe cudakarî.ከም ዝበሎ DO (ተቖጻጻሪ ኣድልዎ)፡ ከልቢ መምርሒ (ledarhund) ከምኡውን ከልቢ ሓገዝ መሳርሒ ሓገዝ እዮም፡ ናይ ገዛ እንስሳ ኣይኮኑን። ከልቢ መምርሒ ወይ ከልቢ ሓገዝ ዘለዎ ሰብ፡ ከም ኩሉ ሰብ ብማዕረ ኩነታት ኣብ ሕብረተሰብ ክሳተፍ መሰል ኣለዎ፡ ኣብ ታክሲ እውን። ካልእ ርትዓዊ መፍትሒ እናሃለወ ምእባይ ኣድልዎ ክኸውን ይኽእል።According to DO, guide and assistance dogs are aids, not pets. A person with a guide or assistance dog has the right to take part in society on equal terms with everyone else, also in taxis. Refusing even though there are other reasonable solutions can be discrimination.
Exempel:En kund med ledarhund har beställt taxi. Du kör kunden som vanligt, och hunden följer med.طلب زبون معه كلب مرشد سيارة تاكسي. تنقل الزبون كالمعتاد ويرافقه الكلب.Macmiil leh eey hage ah ayaa dalbaday taksi. Sidii caadiga ahayd ayaad u qaaddaa macmiilka, eeyguna wuu la socdaa.مشتری‌ای با سگ راهنما تاکسی سفارش داده است. او را مثل همیشه می‌برید و سگ هم همراهش می‌آید.Rehber köpeği olan bir müşteri taksi çağırdı. Müşteriyi her zamanki gibi götürürsünüz, köpek de onunla gelir.کڕیارێک کە سەگی ڕێنیشاندەری هەیە تەکسی داواکردووە. وەک هەمیشە کڕیارەکە دەگەیەنیت و سەگەکەش لەگەڵیدا دێت.Mişteriyekî bi kûçikê rêber re taksî siparîş kiriye. Tu mişterî wek her car dibî, û kûçik jî bi wî re tê.ከልቢ መምርሒ ዘለዎ ዓሚል ታክሲ ኣዚዙ። ንዓሚል ከም ወትሩ ተብጽሖ፡ እቲ ከልቢ ድማ ምስኡ ይኸይድ።A customer with a guide dog has booked a taxi. You drive the customer as usual, and the dog comes along.
Vad är en funktionsnedsättning?ما هي الإعاقة؟Waa maxay naafonimo?معلولیت چیست؟Engel nedir?کەمئەندامی چییە؟Kêmendamî çi ye?ስንክልና እንታይ እዩ?What is a disability?
I diskrimineringslagen är funktionsnedsättning varaktiga fysiska, psykiska eller begåvningsmässiga begränsningar av en persons funktionsförmåga. En intellektuell funktionsnedsättning omfattas alltså, även om den inte syns.في قانون مكافحة التمييز، الإعاقة هي قيود دائمة جسدية أو نفسية أو ذهنية على قدرة الشخص الوظيفية. لذلك فإن الإعاقة الذهنية مشمولة، حتى لو لم تكن ظاهرة.Sharciga takoorka, naafonimadu waa xaddidaado joogto ah oo jir, maskax-nafsi ama garaad ah oo saameeya awoodda qofka. Sidaas darteed naafonimada garaadku way ku jirtaa, xitaa haddii aysan muuqan.در قانون منع تبعیض، معلولیت یعنی محدودیت‌های پایدار جسمی، روانی یا ذهنی در توانایی عملکرد فرد. بنابراین معلولیت ذهنی هم شامل می‌شود، حتی اگر دیده نشود.Ayrımcılık Yasası’nda engel, kişinin işlev yeteneğindeki kalıcı fiziksel, ruhsal veya zihinsel sınırlılıklardır. Bu nedenle zihinsel engel, görünmese bile kapsamdadır.لە یاسای جیاکاریدا، کەمئەندامی بریتییە لە سنوورداریی بەردەوامی جەستەیی، دەروونی یان هزری لە توانای کارکردنی کەسێکدا. کەواتە کەمئەندامیی هزریش دەگرێتەوە، تەنانەت ئەگەر دیار نەبێت.Di diskrimineringslagen (qanûna li dijî cudakariyê) de, kêmendamî sînorkirinên domdar ên laşî, derûnî an zihnî ne di şiyana kesekî de. Ji ber vê yekê kêmendamiya zihnî jî tê de ye, her çend ew xuya neke jî.ኣብ ሕጊ ኣድልዎ (diskrimineringslagen)፡ ስንክልና ማለት ነዊሕ ዝጸንሕ ኣካላዊ፡ ኣእምሮኣዊ ወይ ናይ ምስትውዓል ድረት ኣብ ዓቕሚ ሓደ ሰብ እዩ። ስለዚ ናይ ምስትውዓል ስንክልና እውን ይሽፈን፡ እኳ ደኣ ዘይርአ እንተ ኾነ።In the Discrimination Act, disability means lasting physical, mental or intellectual limitations of a person’s ability to function. An intellectual disability is therefore covered, even if it is not visible.
Kund med demensزبون مصاب بالخرفMacmiil qaba demensمشتری مبتلا به زوال عقلDemansı olan müşteriکڕیارێک کە دەمەنسی هەیەMişteriyê bi demansêሕማም ምርሳዕ ዘለዎ ዓሚልCustomer with dementia
En person med demens kan upprepa sig och glömma. Det är en del av sjukdomen. Ha tålamod och ta det lugnt. Vänta på svaret när du har frågat något. Säg inte emot och påpeka inte brister. Berätta hellre än att ställa frågor.قد يكرر الشخص المصاب بالخرف كلامه وينسى. هذا جزء من المرض. تحلَّ بالصبر وخذ الأمور بهدوء. انتظر الجواب عندما تسأل. لا تعارضه ولا تُشِر إلى أوجه القصور. الأفضل أن تخبره بدلاً من أن تطرح عليه أسئلة.Qofka qaba demens wuu ku celcelin karaa hadalka wuuna ilaawi karaa. Taasi waa qayb ka mid ah cudurka. Samir yeelo oo si deggan u qabo. Sug jawaabta markaad wax weydiiso. Ha ka hor imaan hana tilmaamin cillado. Wax u sheeg intii aad su’aalo weydiin lahayd.فرد مبتلا به زوال عقل ممکن است حرفش را تکرار کند و فراموش کند. این بخشی از بیماری است. صبور و آرام باشید. وقتی چیزی پرسیدید منتظر جواب بمانید. مخالفت نکنید و به کمبودها اشاره نکنید. به‌جای سؤال پرسیدن، توضیح بدهید.Demansı olan bir kişi kendini tekrarlayabilir ve unutabilir. Bu hastalığın bir parçasıdır. Sabırlı ve sakin olun. Bir şey sorduğunuzda cevabı bekleyin. Karşı çıkmayın ve eksiklikleri vurgulamayın. Soru sormak yerine anlatın.کەسێک کە دەمەنسی هەیە لەوانەیە قسەکانی دووبارە بکاتەوە و لەبیری بچێتەوە. ئەمە بەشێکە لە نەخۆشییەکە. ئارام بگرە و هێمن بە. کاتێک شتێکت پرسی چاوەڕێی وەڵام بکە. دژایەتی مەکە و ئاماژە بە کەموکوڕی مەکە. لە جیاتی پرسیار کردن، باسی بکە.Kesê bi demansê (demens) dikare heman tiştî dubare bike û tiştan ji bîr bike. Ev beşek ji nexweşiyê ye. Sebir bike û aram be. Dema te tiştek pirsî, li benda bersivê bimîne. Li dijî wî nepeyive û kêmasiyan nîşan nede. Ji pirsan bêtir, tiştan vebêje.ሕማም ምርሳዕ (demens) ዘለዎ ሰብ ሓደ ነገር ደጋጊሙ ክብል ወይ ክርስዕ ይኽእል። እዚ ክፋል ናይቲ ሕማም እዩ። ትዕግስቲ ይሃልኻ፡ ህዱእ ኩን። ሓደ ነገር ምስ ሓተትካ ንመልሲ ተጸበ። ኣይትቃወም፡ ጉድለታት ድማ ኣይተመልክት። ሕቶታት ካብ ምሕታት ነገራት ምንጋር ይሓይሽ።A person with dementia may repeat themselves and forget. That is part of the illness. Be patient and take it calmly. Wait for the answer when you have asked something. Do not contradict and do not point out shortcomings. Tell rather than ask questions.
Exempel:Kunden frågar för tredje gången vart ni ska. Du svarar lugnt: "Vi är på väg hem till dig."يسأل الزبون للمرة الثالثة إلى أين تذهبان. تجيب بهدوء: "نحن في طريقنا إلى بيتك."Macmiilku mar saddexaad ayuu weydiiyay meesha aad u socotaan. Si deggan ayaad ugu jawaabtaa: "Waxaan ku socotaa gurigaaga."مشتری برای سومین بار می‌پرسد کجا می‌روید. آرام جواب می‌دهید: «داریم به خانهٔ شما می‌رویم.»Müşteri nereye gittiğinizi üçüncü kez soruyor. Sakince cevap verirsiniz: "Evinize gidiyoruz."کڕیارەکە بۆ جاری سێیەم دەپرسێت بۆ کوێ دەچن. بە هێمنی وەڵام دەدەیتەوە: «بەرەو ماڵەکەت دەچین.»Mişterî cara sêyem dipirse hûn diçin ku derê. Tu bi aramî bersiv didî: "Em diçin mala te."እቲ ዓሚል ንሳልሳይ ግዜ ናበይ ከም እትኸዱ ይሓትት። ብህድኣት ትምልስ፦ «ናብ ገዛኻ ኢና ንኸይድ ዘለና።»The customer asks for the third time where you are going. You answer calmly: "We are on our way to your home."
En kund med ledarhund har beställt taxi. Du vill helst inte ha hundar i bilen. Vad gäller?
Visa rätt svar
A. Att neka kunden kan vara diskriminering
Enligt DO är ledar- och assistanshundar hjälpmedel, inte sällskapsdjur. Den som har en ledar- eller assistanshund har rätt att vara delaktig i samhället på likvärdiga villkor som alla andra, även i taxi. Att neka trots att det finns andra rimliga lösningar kan innebära diskriminering.
En äldre kund med demens frågar flera gånger under resan vart ni ska. Vad är bäst?
Visa rätt svar
D. Svarar lugnt varje gång och säger inte emot
En person med demens kan upprepa sig och glömma. Det är en del av sjukdomen. Ha tålamod, ta det lugnt och säg inte emot. Berätta hellre än att ställa frågor.
En kund har en intellektuell funktionsnedsättning. Skyddas kunden av diskrimineringslagen?
Visa rätt svar
A. Ja, lagen omfattar även begåvningsmässiga begränsningar
I diskrimineringslagen är funktionsnedsättning varaktiga fysiska, psykiska eller begåvningsmässiga begränsningar av en persons funktionsförmåga. En intellektuell funktionsnedsättning omfattas alltså.
